2006
Locatie
De locatie voor de kunstwerken is in het bos direct gelegen aan het kanaal. Deze locatie is onderdeel van het dorp Schoonoord. Er wordt een nieuwe wandeling uitgezet van ca. 4 kilometer die verbonden zal zijn met het kanaal. Een of twee kunstenaars hebben de gelegenheid om te werken in of direct bij het kanaal. Het project is ook verbonden met het openluchtmuseum Ellert en Brammert www.ellertenbrammert.nl (zie ook Jaargang 2005).
Oranjekanaal Dreumkanaal
Op 21 november 1853 werd er begonnen met het 42 kilometer lange kanaal van Smilde naar Zwartemeer. De start was in ‘De Smilde’ en er stonden op dat moment 450 arbeiders paraat.
De kanaalmaatschappij hadden hoge verwachtingen van dit project dat moest dienen om het overtollige water uit het veenmoeras af te voeren om daarna te functioneren als afvoer weg voor de miljoenen turven die gestoken zouden worden. Jammer genoeg kwam al dat optimisme weinig terecht. Het met de hand uitgraven van het kanaal bleek een hels karwei vanwege instortingen, grote verschillen in ondergrond en vooral ook de zandkoppen (overblijfselen van de ijstijd) in het landschap. Ook bleek de toevoer van water vaak onvoldoende en kampte men soms met grote problemen als de turfschepen geladen met het ‘bruine goud’aan de grond liepen. Die zandkoppen waren trouwens wel de oorzaak van het ontstaan van Schoonoord. Hierop werden de keten voor de kanaalgravers gebouwd. Beter op een zandkop dan in het moeras.
Enkele jaren later kwam er een kerkschool bij: kerk en school in een keet. Schoonoord was geboren. De welvaart die het kanaal zou brengen toen het in 1862 was voltooid liet ook op zich wachten. De veenarbeiders leefden vaak in bittere armoede en konden hun bezittingen meestal op een enkele kruiwagen kwijt. Een en ander verergerde nog toen de turf steeds minder opbracht omdat steenkool de turf als brandstof verdrong. Even was er een ‘gouden’ periode in de Eerste Wereldoorlog met veel vraag en hoge lonen. Daarna werd was de situatie buitengewoon slecht en van die tijd stamt ook de notie over Drenthe: ‘land van turf, jenever en achterdocht’.
De kanaalmaatschappij modderde al die jaren voort en eindelijk in 1953 werd het hele kanaal overgenomen door de Nederlandse regering. De welvaart nam toe en in de langgerekte waterweg kwamen vaste bruggen en dammen. De tijd van moeizame transportweg was voorbij. De nieuwe functie werd gevonden op het terrein van de recreatie. Fietsers, wandelaars en vissers zochten het lint van water steeds vaker op en over het verstilde water is het heerlijk spelevaren. Oranjekanaal symbool voor, armoede, uitputtende arbeid en weggegooid geld kreeg een nieuw leven en is symbool geworden voor de levenskracht van de bevolking die aan haar boorden leeft.