Locatie

Het terrein waar kunst- en natuurwandeling De Legende is te vinden is gelegen in de staatsbossen achter het openluchtmuseum Ellert&Brammert te Schoonoord. Het gebied kent enkele bijzondere geologische en historische elementen (gletsjerkuil, pingoruïne, oude eikenwallen) en is zeer afwisselend. De kunst- en natuurwandelroute is ca. 3.5 kilometer lang. Smalle, kronkelende paadjes wisselen af met bredere lanen. Hier en daar zijn nog de kleine heuveltjes te onderscheiden van de vroegere zandverstuivingen die nu begroeid zijn met bomen.

Het ijzige verleden
Wie nu rondwandelt rond de gletsjerkuil in de bossen achter openluchtmuseum Ellert & Brammert kan zich nauwelijks voorstellen hoe deze prachtige open plek is ontstaan. We moeten dan ver terug in de tijd, terug naar het eind van de ijstijd zo’n 200.000 jaar geleden. Enorme gletsjers van soms wel honderden meters dik beheersten het landschap en toen de temperatuur steeg begonnen deze ijsmonsters te smelten en begonnen zij zich terug te trekken naar hun bakermat in het hoge noorden. Niet alleen lieten zij in hun voetspoor de bekende zwerfkeien achter die later zo dankbaar gebruikt zouden worden door de oerdrenthen. Ook het water sleep merktekens in de zandige en veenachtige ondergrond.

Een theorie over het ontstaan van de gletsjerkuil is dat de enorme, van boven neerstortende waterstromen, diepe kuilen sloegen en zo de bovengrond als het ware wegvaagden. Het woeste water stroomde daarna verder vormde korte tijd rivieren en meren en liet na het opdrogen deze kenmerkend komvormige laagtes achter.

Een andere theorie die opgeld doet is dat de kuil niets te maken heeft met gletsjers maar dat een neerstortende meteoriet voor de landschappelijk laagte heeft gezorgd. Hoe het ook zij in Schoonoord is het nu een schitterend sfeervolle open ruimte. Een magisch oog dat rustig naar de hemel staart.

In dat zelfde verleden ontstond in de nabijheid van de gletsjerkuil ook de moerassige plek die meestal gezien wordt als een heel normaal vennetje. Niets is minder waar. De door hoge bomen omsloten plek is een heuse pingoruïne. Pingoruïnes zijn zonder enige twijfel wel overblijfselen van de ijstijd en zijn bij tientallen in Noord Nederland te vinden. Ook in Drenthe heeft de plaatselijke bevolking zich vele eeuwen achtereen kunnen warmen aan het vuur, van turf afkomstig, uit deze veenplasjes.

Pingo’s kunnen op verschillende manieren ontstaan. Toen de bodem bijna permanent bevroren was ontdooide alleen in de zomer een ca. 1 meter dikke bovenlaag en werden er kleine en grotere meertjes gevormd waarvan het water, vanwege de permafrost, niet in de ondergrond kon wegzakken. Door de relatieve warmte van het water ontdooide daar de permafrost dieper, soms tot vele meters. In een langjarige cyclus bevroren de plassen weer, slibden dicht, bevroren en tijdens dit proces ontstond er steeds weer een enorme druk op de omringende aarde (ijs heeft een groter volume dan water) en vormden zich koepels van ijs bedekt met aarde en planten. Als dan het klimaat opwarmt en het ijs smelt glijdt de bedekkende grond naar beneden en vormt een soort ringwal rond de kern.

Uiteindelijk is al het ijs gesmolten en wat overblijft is een komvormige waterplas. Een pingoruïne zoals die nu te zien is vlakbij die andere ijstijd getuige de gletsjerkuil. Twee natuurfenomenen die kenmerkend zijn voor het Drentse landschap. Dat er later ook kanalen kwamen en dat de zandverstuivingen werden bedekt door bomen waardoor het Drenthse landschap in onze tijd zo boeiend en afwisselend is, dat zijn weer andere verhalen en die kunt u hopelijk lezen in de catalogi van Natuurkunst Drenthe in de komende jaren wanneer het plan om op deze locatie een permanent terrein voor natuurkunst te ontwikkelen werkelijkheid wordt. Jaarlijks een nieuwe verrassende wandelroute. Jaarlijks nieuwe verrassende kunstwerken van internationale kunstenaars.